تصور پر شدن سفره های آب زیرزمینی، ساده انگارانه است - مهسان بلاگ

رضا محمدی در گفت و گو با خبرنگار خبرنگاران عنوان نمود: در روزهای اخیر با بارش های زیاد و گسترده ای که در سطح کشور و استان قم انجام شد، بعضی اخبار و نقل قول هایی مبنی بر حل مسائل خشکسالی کشور و جبران کسری مخازن آب زیرزمینی به گوش می رسد که ضروری است در این زمینه توضیحاتی ارائه شود تا ذهنیت اشتباهی برای مردم ایجاد نشود.

وی افزود: همه آبی که در زیر زمین است و به عنوان منابع آب زیرزمینی تلقی می شود، بخشی از چرخه آب است؛ آب از دریا و سطوح مرطوب بخار شده و به آسمان می رود، بخار آب موجود در هوا متراکم شده و ابر تشکیل می شود و سپس به وسیله بارش به سطح زمین بر می شود.

محمدی عنوان نمود: بخشی از این آب به زمین نفوذ می نماید و بخشی دیگر به صورت روان اب در سطح زمین جاری می شود و بخش اعظم آن نیز دوباره تبخیر می شود و به آسمان باز می شود.

رئیس اداره آب های زیرزمینی شرکت آب منطقه ای استان قم گفت: تبخیر و برگشت نزولات جوی به آسمان در استان قم با توجه به شرایط اقلیمی زیاد است و بر اساس گزارشات تا حدود 84 درصد اعلام شده است.

این کارشناس منابع آب اظهار کرد: بخشی از آبی که در اثر ریزش های جوی در استان نازل می شود قبل از رسیدن یا بلافاصله پس از رسیدن به سطح زمین و قبل از نفوذ تبدیل شدن به روان اب بخار می شود، بخشی از روان اب ایجاد شده نیز در راستا حرکت به بخار مبدل می شود، بخشی از آبی هم که لایه های سطحی را برای ملحق شدن به آب زیر زمینی طی می نماید قبل از نفوذ عمقی تبخیر می شود، بنابراین تنها بخش کمی از آن صرف تغذیه منابع آب زیرزمینی می شود.

وی افزود: طبق منابع علمی روان اب حاصل از بارندگی حدود 5 تا 8 درصد کل بارش است که همانطور که گفته شد بخشی از آن تبخیر می شود و قسمتی که از تبخیر مصون می ماند یا در طول راستا به مصرف رسیده یا در اثر نفوذ از بستر رودخانه وارد مخازن زیرزمینی می شود و مازاد بر آن در انتهای حوزه به تالاب ها یا انتهاه های آبی مثل دریاچه نمک و دریاچه حوض سلطان می ریزد.

محمدی افزود: اما از آنجا که در گزارشات موجود نفوذ از بستر رودخانه های استان تا 13 درصد روان اب و نفوذ حاصل از آبیاری نیز تا 30 درصد آب مصرفی اعلام و منظور می شود، بنابراین می توان انتظار داشت که تنها حدود 10 درصد کل بارش به طور مستقیم یا به وسیله آورد رودخانه ها و نفوذ آبیاری صرف تغذیه سفره های آب زیرزمینی شود. البته در مناطقی که دارای خاک با خاصیت نفوذپذیری بالا بوده و سطح ایستابی در عمق کمی از سطح زمین قرار گرفته است بیشتر و سریع تر خود را نشان می دهد و تأثیر آن در مناطق دیگر کمتر و با تأخیر بیشتری روبرو خواهد بود.

وی ادامه داد: اینکه تصور کنیم با افزایش نزول باران در یک سال همه چاه ها (سفره های آب زیرزمینی) پرشده و مسائل رفع می شود تصور ساده انگارانه و غیرعلمی است؛ آبی که در سالیان گذشته به طور بی رویه و بیش از ظرفیت تجدید پذیری سفره ها مورد استفاده قرار گرفته، حاصل ذخیره چند ده و بلکه چند صد و چند هزار ساله است که قطعاً با یکی دو سال بارش به راحتی جبران نخواهد شد.

این کارشناس منابع آبی گفت: نکته دیگر آنکه با کاهش میزان ذخیره آبخوان ها که به دلیل تهی شدن از آب و در اثر فشار وزن طبقات بالایی اتفاق افتاده، لایه ها روز به روز متراکم شده و این نگرانی و اشکال وجود دارد که با افزایش نزولات نیز امکان برگشت به قبل وجود ندارد، زیرا منافذ و خلل و فرج زمین به مقدار زیادی از بین رفته و به حد ناچیز رسیده و دیگر فضایی برای نفوذ و ذخیره آب وجود ندارد.

رئیس اداره آب های زیرزمینی شرکت آب منطقه ای استان قم در مورد تغذیه مصنوعی منابع آب زیرزمینی نیز بیان نمود: انواع روش های تغذیه مصنوعی با اهداف مختلف و بیشتر برای افزایش نفوذ منابع آب سطحی به مخازن زیرزمینی وجود دارد که بسته به ویژگی و ظرفیت هر منطقه می توان آنها را اجرا و به نتایج آن نیز امیدوار بود.

محمدی عنوان نمود: اما شرط اصلی، وجود منابع آب مازاد و قابل برنامه ریزی است که متأسفانه در قم این پتانسیل خیلی وجود ندارد؛ البته سازمان جهاد کشاورزی در سال ها پیش در منطقه دولت آباد بخش جعفریه طرح پخش سیلاب موسوم به طغرود را با اتکا به آورد دوره ای این رودخانه (طغرود) با هدف تقویت منابع آب پایین دست اجرا کرده که خوشبختانه در سالهای قبل و بارش های اخیر آبگیری شده و اثرات نسبتاً خوبی هم داشته است.

وی در انتها تاکید نمود: سیاستگذاری درست در مدیریت عرضه و تقاضای آب و همچنین مصرف درست، علمی و اصولی از منابع آب در همه بخش های مصرف با تکیه بر رعایت اصل تجدید پذیری و حجم آب قابل برنامه ریزی همان منطقه و پرهیز از هرگونه اسراف تنها راه ممکن برای حفظ منابع و توسعه پایدار است.

دور زمین: دور زمین: سفر به دور زمین هیچوقت اینقدر آسون نبوده!